As vítimas do conflito colombiano non só sofren as consecuencias directas da violencia xerada polo conflito armado senón que están sometidas ao abandono e a inoperancia das institucións que deberían atendelas, e o silencio e o estigma por parte da sociedade. Coa presentación do seu informe "Tres veces vítimas", onde se documenta esta tripla victimización, a organización médico-humanitario Médicos Sin Fronteras (MSF) alerta sobre o impacto que o conflito armado ten na saúde mental da poboación do departamento de Caquetá, no sur da Colombia, e reclama máis servizos de saúde mental adaptados ás necesidades desta poboación.
"Os nosos equipos son testemuñas da terrible realidade coa que convive gran parte da poboación de Caquetá", explica Teresa Sancristóval, responsable das Operacións de MSF en Colombia.
"Por un lado, están expostos á violencia dos diferentes grupos armados e, por outro, non reciben a atención que deberían por parte das autoridades e a sociedade. As consecuencias de esta situación sobre a saúde mental é un severo sufrimento psicolóxico que debe ter unha resposta por parte das autoridades".
Entre marzo de 2005 e setembro de 2009, MSF atendeu a 5.064 pacientes no seu proxecto de saúde mental en Caquetá. Un 49,2% destes pacientes estivo exposto directamente ao conflito, ao verse afectado por enfrontamentos entre grupos armados e distintos actos violentos como ameazas, lesións, recrutamento forzado, desprazamento, restrición de mobilidade ou asasinato dun familiar.
Non obstante, as vítimas do conflito non só sofren as consecuencias da violencia directa, tamén teñen que facer fronte ao estigma da sociedade que agrava a súa vulnerabilidade e dificulta a súa recuperación emocional. "En Colombia, a estigmatización que rodea as persoas afectadas polo conflito fórzaas a gardar silencio sobre a súa condición e sufrimento, extinguindo a posibilidade de recoñecemento social e dificultando que desenvolvan o seu sentido de pertenza", explica María Cristóbal, referente de saúde mental de MSF en Colombia. A falta de integración social dificulta o acceso das persoas ao traballo, a vivenda, a educación e a saúde, acentuando as poucas garantías que teñen de restablecemento social, económico e emocional.
Ademais da violencia directa e o estigma social, o trato que reciben as vítimas por parte das institucións reflexa a exclusión que sofren ás mans do Estado. Este abandono institucional se evidencia no escaso recoñecemento do fenómeno do desprazamento forzado en Colombia, en a ausencia de oferta de servizos sociais e de saúde específicos para as vítimas do conflito armado e na pobre asignación social para estes fins. No caso específico de Caquetá, a pesar de ser un departamento fortemente golpeado polo conflito, só existe un único servizo de saúde mental habilitado que só conta cun psiquiatra para toda a poboación do departamento.
"En todos os departamentos onde traballa MSF tamén observamos esta tripla victimización de as persoas afectadas por conflito colombiano e constatamos a gran necesidade que existe de servizos especializados en saúde mental para esta poboación. Ademais, dende a nosa experiencia en Caquetá podemos dicir que é posible ofrecer atención en saúde mental con recursos limitados en contextos de conflito, e que esta atención pode producir unha melloría efectiva dos pacientes", afirma Teresa Sancristóval. "O Goberno de Colombia debe asumir a súa responsabilidade respecto a estas persoas".
"Os nosos equipos son testemuñas da terrible realidade coa que convive gran parte da poboación de Caquetá", explica Teresa Sancristóval, responsable das Operacións de MSF en Colombia.
"Por un lado, están expostos á violencia dos diferentes grupos armados e, por outro, non reciben a atención que deberían por parte das autoridades e a sociedade. As consecuencias de esta situación sobre a saúde mental é un severo sufrimento psicolóxico que debe ter unha resposta por parte das autoridades".
Entre marzo de 2005 e setembro de 2009, MSF atendeu a 5.064 pacientes no seu proxecto de saúde mental en Caquetá. Un 49,2% destes pacientes estivo exposto directamente ao conflito, ao verse afectado por enfrontamentos entre grupos armados e distintos actos violentos como ameazas, lesións, recrutamento forzado, desprazamento, restrición de mobilidade ou asasinato dun familiar.
Non obstante, as vítimas do conflito non só sofren as consecuencias da violencia directa, tamén teñen que facer fronte ao estigma da sociedade que agrava a súa vulnerabilidade e dificulta a súa recuperación emocional. "En Colombia, a estigmatización que rodea as persoas afectadas polo conflito fórzaas a gardar silencio sobre a súa condición e sufrimento, extinguindo a posibilidade de recoñecemento social e dificultando que desenvolvan o seu sentido de pertenza", explica María Cristóbal, referente de saúde mental de MSF en Colombia. A falta de integración social dificulta o acceso das persoas ao traballo, a vivenda, a educación e a saúde, acentuando as poucas garantías que teñen de restablecemento social, económico e emocional.
Ademais da violencia directa e o estigma social, o trato que reciben as vítimas por parte das institucións reflexa a exclusión que sofren ás mans do Estado. Este abandono institucional se evidencia no escaso recoñecemento do fenómeno do desprazamento forzado en Colombia, en a ausencia de oferta de servizos sociais e de saúde específicos para as vítimas do conflito armado e na pobre asignación social para estes fins. No caso específico de Caquetá, a pesar de ser un departamento fortemente golpeado polo conflito, só existe un único servizo de saúde mental habilitado que só conta cun psiquiatra para toda a poboación do departamento.
"En todos os departamentos onde traballa MSF tamén observamos esta tripla victimización de as persoas afectadas por conflito colombiano e constatamos a gran necesidade que existe de servizos especializados en saúde mental para esta poboación. Ademais, dende a nosa experiencia en Caquetá podemos dicir que é posible ofrecer atención en saúde mental con recursos limitados en contextos de conflito, e que esta atención pode producir unha melloría efectiva dos pacientes", afirma Teresa Sancristóval. "O Goberno de Colombia debe asumir a súa responsabilidade respecto a estas persoas".
Entradas
